Sponsoren

Als eerste willen we starten met de categorie Stad- en dienstrijtuigen: Hiertoe worden alle rijtuigen gerekend die door een koetsier werden bestuurd, zij maakten vaak deel uit van stalhouderijen en privéstallen. De twee belangrijke overeenkomsten tussen de dienstrijtuigen zijn:

- de eenvoudige bok, zonder de luxe rugleuning.

- de comfortabele zitplaatsen achterin het rijtuig voor de passagiers.

 

Ze dienden als dagelijks vervoermiddel voor diegenen die zich dit vervoer konden veroorloven. Vaak werden deze rijtuigen, inclusief paarden en koetsier, ingehuurd door de notabelen, die geen ruimte/geld hadden voor een eigen aanspanning. Veel dienstrijtuigen werden gemaakt door de beste rijtuigfabrikanten, deze leverden vaak ook de luxe uitvoering van deze rijtuigen, vaak met C-veren, de meest luxe rijtuigen zijn o.a. de gala- en de statierijtuigen, zoals de gouden koets (fabrikant: Spijker) Bij sommige van de dienstrijtuigen kan de bok worden verwijderd, de aanspanning wordt dan door een postiljon gemend vanaf het linkerpaard (à la Daumont).

 

Zo vallen de o.a. de volgende rijtuigen en de varianten daarvan, onder deze categorie: de Berline, de Coupé, de Landauer, de Victoria, de Calèche, de Barouche, de Landaulette, de Vis à Vis, de Sociable en de Hansom Cab.

 

Onderstaand volgt een globale beschrijving van de kleding welke door het personeel werd/wordt gedragen op een dienstrijtuig.

Lees meer: Stads- en Dienstrijtuigen

berline032-1.jpgDe Berline deed aan het eind van de zeventiende eeuw zijn intrede en ontleende zijn naam aan de naam van de stad Berlijn.

Het rijtuig onderscheidde zich van andere rijtuigen doordat op het onderstel, twee langbomen (flèches) waren geplaatst.


Vaak werd de kast van het rijtuig gedragen door vier lederen riemen, door deze constructie werd het rijtuig veiliger, begaf een van de riemen het, hetgeen in de praktijk nog al eens voorkwam, dan kwam de kast op de langbomen terecht zonder dat het rijtuig kantelde.

Dit voordeel leidde ertoe dat de Berline in de achttiende eeuw het meest gebruikte (reis-)voertuig werd voor zowel in de stad, op het land en bij plechtigheden.

coupe5.jpgDe Coupé is voort gekomen uit de Berline, er ontstond behoefte aan een tweepersoons, lichter reisrijtuig, vooral vanwege het feit dat men zich sneller wou verplaatsen.
De gesloten Berline werd gehalveerd door de voorste zitplaatsen te laten vervallen. Het voorste gedeelte van de kast werd er als het ware afgesneden (in het Frans: coupé).
Kenmerkend is de gesloten kast voor twee passagiers met aan beide zijden een portier met een schuifraam. In de voorwand is al of niet een gebogen voorraam aangebracht.

Het rijtuig werd veelvuldig gebruikt voor het doen van inkopen in de stad of om op visite te gaan. De Coupé wordt in principe bespannen met een of twee gareel betuigde paarden en vanaf de bok af gereden.

 

landauer3.jpgDe Landauer ontleend zijn naam aan de vestigingstad Landau in de Pfalz in Duitsland.

De toenmalige koning Jozef I van Oostenrijk reisde regelmatig heen en weer tussen Wenen en Landau, daarbij maakte hij gebruik van een rijtuig met kappen welke naar voren en naar achteren werden geslagen/geschoven.
Hierdoor werd het reizen comfortabeler men kon profiteren van de frisse lucht.

Later werd de kapconstructie verbeterd en ontwikkelde men een goed mechanisme voor het openen en sluiten van de kappen.
De Landauer werd een praktisch elegant rijtuig dat vrijwel bij alle weersomstandigheden kon worden gebruikt.

 

victoria2.jpg
De Victoria werd midden 1800 in Frankrijk ontworpen als een nieuw type huurrijtuig onder de naam Milord, de basis was een cabriolet, maar dan geplaatst op twee assen. Het rijtuig biedt plaats aan twee personen en is een echt zomerrijtuig.
De lederen vouwkap biedt zo nodig bescherming tegen plots opkomende regenbuien.



Prins Edward van Wales bracht dit rijtuig mee voor zijn moeder koningin Victoria, de koningin maakte veelvuldig gebruik van dit rijtuig, mede door de constructie van het rijtuig. Later werd het rijtuig naar haar vernoemd. Door de lage ruime instap werd het rijtuig erg populair bij dames, vooral om hun garderobe te tonen. De luxe Victoria’s werden geveerd met C-veren waaraan met behulp van lederen riemen de bak werd opgehangen.
Bespannen met een tweespan, met gareel betuigde, paarden maakt het geheel een erg chique indruk.

 

Meer artikelen...

  1. De Barouche
  2. De Landaulette